اداره گمرکات در سال 1277 اجاره گمرک لغو گردید و علت لغو این اجاره ،عهد نامه ترکمن چای بود که از کالاهای وارد شده از روسیه 5% حقوق گمرکی اخذ شود.در واقع حقوق گمرکی در ایران بر اساس و پایه 5% قرار گرفت. دولت ایران از زمان مظفرالدین شاه اقدام به استخدام مستشاران بلژیکی کرد. پس از استقرار دوره مشروطیت وزارت از مستشاران بلژیکی سلب گردید و اداره گمرک با نظارت وزارت دارائی بود. تشکیلات گمرکی سابقه دیرینه ای در ایران دارد. در زمان اشکانیان (سده سوم قبل از میلاد) اداره گمرک در ایران وجود داشته و آنچه وارد کشور میگردیده (مانند ابریشم چین، ادویه هندوستان و کالاهای رومی) در دفاتر مخصوصی ثبت و از صاحبان آنها حقوق معینی دریافت میشده است. در این دوره صادرات از پرداخت حقوق گمرک معاف بوده است. در دورههای بعد در ایران، بیشتر رویه تجارت آزاد مرسوم بودهاست . از زمان صفویه به بعد، از کالاهای وارده به کشور حقوق و عوارضی بنام فرضه گرفته میشدهاست. عوارض گمرکی کالاهای وارده از طریق خلیج فارس با توجه به کیفیت بهای آنها تعیین میشدهاست، منتها چون دولت قادر به نظارت دقیق در اخذ حقوق گمرکی نبوده از زمان شاه سلیمان (۱۰۸۵ه.ق/۱۶۷۴م.) گمرک به اجاره داده شد و این رویه بیش از دو قرن تا ورود رایزنان بلژیکی در ایران ادامه داشت (2) منابع : 1- http://www.tarkhis.org/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9 2- http://tehranpishro.com/fa/%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86---%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D8%B1%D9%88---%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7